Đức ly mạn

Người sống không có ngã thì họ sống:

1. Khiêm tốn, khiêm cung, kín đáo, cẩn thận, dè dặt, im lặng, không khoe khoang, không so sánh hơn thua hoặc bằng ai,...
2. Sống nhẫn nhục tùy thuận và bằng lòng, biết lắng nghe ý kiến của mọi người và làm theo.
3. Luôn nhìn thấy lỗi mình, do vậy không có nói cái sai, cái xấu, cái lỗi của bất kỳ ai.
4. Luôn dùng lời nói ái ngữ, ôn tồn, nhẹ nhàng, dịu dàng không quát tháo, hung dữ, lớn tiếng với bất kỳ ai.
5. Luôn nhường nhịn, không tranh giành, tranh cãi, tranh luận, bàn cãi với bất kỳ ai.
6. Thích im lặng như thánh.
7. Sống thiểu dục tri túc, không màn danh lợi.
8. Sống biết thương yêu và tha thứ, xem tất cả mọi người là người tốt, người hiền, người lành, người đang giúp họ, đang thương yêu họ, đang dạy họ điều gì đó, đang truyền kinh nghiệm sống cho họ,...
9. Luôn cung kính và tôn trọng tất cả mọi người dù là trẻ em, người nhỏ tuổi hơn, biết lắng nghe mọi người.
10. Sẵn sàng bố thí chia sẻ những gì mình có, mình biết cho mọi người mà không cần ai đền đáp hoặc biết đến.
11. Họ không coi trọng cái thân, xem nó là vô thường, thay đổi, bất tịnh, hôi thúi, bẩn thỉu,...nay khỏe mai ốm, nay đẹp mai xấu, nay trẻ mai già, nay thông minh ngày mai ngu dốt, nay học được ngày mai học hết được, nay lanh lẹ ngày mai chậm rạp, lù khù, nay sống mai chết, ...
12. Tự họ biết núi này cao có núi khác cao hơn, do vậy không so đo hơn thua với ai, không tham gia thi đấu tranh đua đoạt giải với bất kỳ ai, không cần lời khen, danh hiệu, huy chương gì cả.
13. Sống với lòng yêu thương các loài vật, tôn trọng sự sống của chúng, xem chúng là bạn, là người thân trong gia đình, đối xử với chúng như là một thành viên trong gia đình từ cho ăn đến mặc áo tắm rữa, rữa bát cho chúng, dẫn chúng đi chơi, không cột, nhốt chúng,...
14. Luôn quán xét mọi pháp thế gian là vô thường, không có gì là ta là của ta, mọi pháp đều hoại diệt, đều suy tàn, đều ô nhiễm, có chúng càng nhiều thì càng chuốc lấy nhiều khổ đau. Hôm nay giàu ngày mai nghèo trắng tay, hôm nay có địa vị cao ngày mai mất chức, hôm nay nhận lương cao, ngày mai mất việc, hôm nay là ông chủ ngày mai có thể là đầy tớ, cuộc sống ai cũng ba chìm bảy nổi, sáu lênh đênh, có thành có bại, có vui có buồn, có được có mất, lên voi xuống chó là chuyện bình thường, không có gìvững bền và chắc chắn cả.
15. V.v...

Do hiểu được các pháp thế gian là vô thường như vậy, cho nên con người sống không còn ngã mạn hoặc kiêu mạn nữa. Ngã mạn hoặc kiêu mạn cho ai bây giờ? Có gì là ta, là của ta đâu mà ngã mạn, kiêu mạn. Có gì là thường còn, bất biến đâu mà ngã mạn, kiêu mạn. 
Khi tâm ngã mạn hoặc kiêu mạn khởi ra, ta nên  quán xét lý vô thường, vô ngã, rồi dùng câu tác ý đập chúng xuống "tâm ngã mạn cút đi", sau đó dẫn tâm vào lý giải thoát :"tâm bất động thanh thản an lạc và vô sự".
Sau một thời gian thường xuyên quán xét tâm mạn này, hiểu rõ, thấm nhuần và đã sống xả ly chúng, ta sẽ thấy tâm không còn khởi lên những tâm niệm mạn này nữa. Nếu lâu lâu chúng có xẹt vào thì ta chỉ cần hướng tâm đến chân lý giải thoát "tâm bất động thanh thản an lạc và vô sự" thì chúng sẽ biến mất.
Sống với tâm không ngã mạn và kiêu mạn, người đó sẽ cảm thấy cuộc đời đầy niềm vui và hạnh phúc, không còn làm khổ mình, khổ người và khổ các loài vạn vật khác nữa, sống bình đẳng hòa đồng với mọi người, mọi người xích lại gần nhau hơn, hiểu nhau hơn, thương yêu nhau hơn, tự hiểu rõ ai ai cũng có cái hay của họ, ai ai cũng có cái tài riêng của họ, tất cả mọi người đều là thầy của mình, mình nên biết lắng nghe, học hỏi và biết ơn họ,...
Trích Đức Ly Mạn của Trưởng Lão Thích Thông Lạc
Nguồn: Rennhancach.blogspot.com