Khiêm hạ

Cụ Phan Thanh Giản có một người bạn thân, quen biết từ khi còn đi học. Bạn cụ học giỏi mà nhà nghèo, không thi cử, chỉ lấy việc ruộng nương làm kế sinh nhai. Cụ Phan như ta biết, theo con đường hoan lộ.

Khi đi kinh lý đất Nam Kỳ, có dịp, cụ ghé thăm người bạn cũ. Một viên kinh lược đến đâu, cố nhiên là có quân lính tiền hô hậu ủng. Nhưng lúc tìm thăm bạn, cụ Phan có nhã ý, tránh nhắc nhở trước người bạn áo vải về cái quyền tước cao sang hiện thời của mình. Cụ cho quân lính dừng lại cách xa nhà bạn có trên mấy dặm, rồi mặc áo thâm, bịt khăn đóng, lững thững một mình tiến vào căn nhà lá lụp xụp. 

Khi cụ đến nhà, ông bạn mắc đi làm ngoài ruộng, không hay cụ đến. Cụ lên võng nằm chờ cho đến tối, ông bạn mới về. Gặp nhau mừng rỡ, bạn ông lật đật dọn cơm, trên mâm chỉ có một dĩa rau luộc và một dĩa mắm kho. Cụ cùng bạn ngồi ăn ngon lành, vui vẻ như khi còn áo vải...

Người xưa, cách xử thế thật khôn ngoan vô cùng, mà cũng nhân hậu vô cùng. 

 ( Trích Thuật xử thế của người xưa, Tác giả Thu Giang Nguyễn Duy Cần )